KONFERENCJA MARZEC 2025

Konferencja „Opieka w demencji. Otoczenie ma znaczenie” w Gdańsku. Start trzyletniego projektu wspierającego osoby z demencją i ich opiekunów

W dniach 21–22 marca 2025 roku w Gdańsku odbyła się konferencja „Opieka w demencji. Otoczenie ma znaczenie”, zorganizowana przez Fundację Hospicyjną. Wydarzenie zainaugurowało trzyletni projekt, którego celem jest stworzenie systemowych rozwiązań dla osób z demencją oraz ich opiekunów — w odpowiedzi na dynamicznie rosnące potrzeby społeczne i medyczne.

Skala problemu jest ogromna: każdego roku na świecie diagnozuje się 7,7 miliona nowych przypadków demencji. Statystyki pokazują, że co cztery minuty ktoś kolejny zapada na tę chorobę.

Pierwszy dzień: ekspercka analiza wyzwań i kierunków wsparcia

Program otworzył blok wykładów, podczas których specjaliści z Polski i zagranicy przedstawili aktualny obraz demencji, wyzwania opieki postdiagnostycznej oraz najnowsze badania i rozwiązania terapeutyczne.

Wśród prelegentów znaleźli się:

• dr Rafał Iwański (Uniwersytet Szczeciński) – Społeczno-ekonomiczne aspekty wsparcia w chorobie Alzheimera
• mgr Marlena Meyer (Fundacja Kobiety w Opiece) – Wyzwania godnej opieki
• dr n. med. Urszula Skrobas (Gdański Uniwersytet Medyczny, Global Brain Health Institute) – Nowoczesne ujęcie medyczne demencji
• prof. Brian Lawlor (Global Brain Health Institute) – Opieka nad osobami z demencją. Wyzwania i rozwiązania
• prof. dr hab. Wioletta Mędrzycka-Dąbrowska (GUMed) – Interdyscyplinarna terapia bólu u pacjentów geriatrycznych
• mgr Dorota Gorczakowska (Fundación Sanitaria de Mollet, Barcelona) – 20 lat walki o zniesienie przymusu bezpośredniego wobec osób z demencją
• lek. med. mgr inż. Zofia Knapińska (IBIB PAN) – Sztuczna inteligencja w diagnostyce demencji i spersonalizowanej opiece
• mgr Marta Szulc (Centrum Opieki Wytchnieniowej w Gdańsku) – Opieka nad osobą z demencją w praktyce

Premiera filmu „Keys Bags Names Words”

Pierwszy dzień zakończył się polską premierą filmu „Keys Bags Names Words”, ukazującego codzienność osób z demencją i ich rodzin. Produkcja zachęca do zmiany sposobu myślenia o chorobie — od bezradności ku nadziei, sprawczości i działaniu na rzecz jakości życia.

Drugi dzień: praktyczne warsztaty dla profesjonalistów

Drugiego dnia uczestnicy spotkali się w Centrum Opieki Wytchnieniowej, gdzie przeprowadzono intensywne warsztaty dla osób zawodowo związanych z opieką nad osobami z demencją. Wzięli w nich udział m.in. lekarze, pielęgniarki, fizjoterapeuci i psychologowie.

Zajęcia skupiały się na praktycznych narzędziach, pracy z przypadkami klinicznymi i wymianie doświadczeń między ekspertami z Polski i zagranicy.

Demencja bez leku, ale nie bez nadziei

Choć współczesna medycyna wciąż nie dysponuje skutecznym lekiem na demencję, istnieje obszar, który realnie wpływa na jakość życia — otoczenie chorego. Odpowiednio zaprojektowane środowisko potrafi wspierać jego samodzielność, bezpieczeństwo i dobrostan.

To właśnie rola otoczenia była głównym przesłaniem konferencji oraz ideą przewodnią projektu „Opieka w demencji. Otoczenie ma znaczenie”. Inicjatywa ma zmienić narrację wokół choroby: od skupienia na ograniczeniach ku działaniom, które umożliwiają osobom z demencją jak najlepsze funkcjonowanie mimo diagnozy.

Potrzeba systemowych rozwiązań

Wydarzenie spotkało się z dużym zainteresowaniem specjalistów różnych dziedzin oraz przedstawicieli organizacji pozarządowych. Tak szeroka obecność pokazuje rosnącą świadomość społeczną dotyczącą demencji i pilną potrzebę wdrażania kompleksowych, długofalowych systemów wsparcia.

Konferencja była pierwszym krokiem w stronę tych zmian — i początkiem trzyletniej pracy nad stworzeniem środowiska sprzyjającego osobom z demencją oraz ich opiekunom.

Kampania społeczna „Opieka w demencji. Otoczenie ma znaczenie”

Cele kampanii

Kampania miała charakter lokalny, skupiała się na sytuacji oraz potrzebach osób z demencją i ich opiekunów rodzinnych mieszkających w naszym regionie. Jej celem było rozpoczęcie przełamywania tabu związanego z demencją, stereotypowego myślenia o niej, które powoduje niezrozumienie zachowań osób z demencją i w konsekwencji brak ich odpowiedniego wsparcia.

Poprzez działania kampanijne pokazywaliśmy, w jaki sposób „otoczenie ma znaczenie” w opiece nad tą grupą chorych oraz pomocy ich opiekunom. To otoczenie rozumiane jako osoby z kręgu rodzinnego, sąsiedzkiego, lokalnej społeczności, opiekunów formalnych w ośrodkach opiekuńczych itp., a także otoczenie jako przestrzeń, rozwiązania architektoniczne i projektowe – wnętrza mieszkań, instytucji, przestrzeń publiczna i inne miejsca, które mogą być bardziej przyjazne dla osób z nadwrażliwością zmysłową na różnego rodzaju bodźce zewnętrzne, która jest jednym z objawów demencji.

Działania kampanijne Poszczególne działania kampanijne jako elementy edukacji społecznej wpisują się w założenia w tym zakresie Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030. Obejmowały one:

Badanie dotyczące społecznej wiedzy, nastawienia i postaw wobec demencji

Badanie na zlecenie Fundacji Hospicyjnej zrealizowała firma badawcza DANAE Sp. z o.o. Jego celem było poznanie opinii społecznej na temat społecznej wiedzy, nastawienia i postaw wobec demencji dorosłych mieszkańców województwa pomorskiego. Badanie zostało opatrzone komentarzami eksperckimi, jest pierwszym tego typu badaniem dotyczącym mieszkańców naszego województwa.

Debaty tematyczne

10 września: Opieka w demencji – sytuacja i wyzwania: prezentacja wyzwań związanych z demencją oraz wyników badania społecznego były punktem wyjścia do dyskusji na temat możliwości sprostania im, także w kontekście Programu Działań wobec Chorób Otępiennych na lata 2025–2030. Uczestnicy tej debaty również mieli okazję doświadczyć tego, jak słyszą i postrzegają otoczenie niektóre osoby z demencją.

17 września: Otoczenie ma znaczenie – miejsce przyjazne osobom żyjącym z demencją: prelekcje i dyskusję poświęcono architektonicznym rozwiązaniom ułatwiającym funkcjonowanie osobom z demencją i ich opiekunom, projektowaniu i urządzaniu (reorganizacji) wnętrz oraz przestrzeni miejskiej w sposób przyjazny tej grupie osób, a także innowacjom technologicznym na rzecz osób z demencją.

25 września: Otoczenie ma znaczenie – osoby, które rozumieją demencję: prezentacja różnych form i możliwości towarzyszenia oraz pracy z osobami z demencją w oparciu o podejścia skupione na potencjale, co wymaga pewnej zmiany w codziennym towarzyszeniu tej grupie chorych, ale przynosi korzyści np. w postaci dłużej zachowanej samodzielności.

W debatach wzięło udział ponad 100 osób, w tym przedstawiciele pomocy społecznej, ochrony zdrowia, opiekunowie rodzinni i profesjonalni, przedstawiciele samorządu i środowiska naukowego. Na koniec cyklu debat ze strony uczestników bardzo wyraźnie wybrzmiało oczekiwanie dalszego ciągu podjętych przez Fundację działań.

Instalacje edukacyjne „Otoczenie ma znaczenie. Opieka w demencji”

W ramach kampanii stworzyliśmy instalacje edukacyjne, które pozwoliły odwiedzającym miejsca, w których były one eksponowane, na chwilę wejść w świat osób żyjących z demencją. Mogli oni doświadczyć, jak osoby z demencją mogą widzieć i słyszeć otaczającą rzeczywistość. Instalacje miały na celu budowanie empatii i zrozumienia, a także przełamywanie tabu związanego z demencją.

Osoby, które zdecydowały się skorzystać instalacji, mogły poczuć dezorientację, trudności w koncentracji i odbiorze bodźców z otoczenia – doświadczenia, które na co dzień towarzyszą wielu osobom z demencją. Jednym z elementów instalacji były słuchawki, dzięki którym odwiedzający mogli usłyszeć świat tak, jak odbierają go osoby z demencją. Kolejnym doświadczeniem było ograniczenie pola widzenia – jak zawęża się ono wraz z postępem zmian w mózgu. Proces ten obrazowały specjalne gogle, przedstawiające trzy fazy stopniowo coraz bardziej ograniczonego widzenia.

Miejsca ekspozycji instalacji w Trójmieście:

· Forum Gdańsk,

· Dworzec PKP w Sopocie,

· Centrum Handlowe Riviera w Gdyni.

społeczność przyjazna demencji

Konferencja „Otoczenie ma znaczenie. Gdynia – społeczność przyjazna demencji” w PPNT

W środę, 10 grudnia, w Pomorskim Parku Naukowo-Technologicznym w Gdyni odbyła się konferencja „Otoczenie ma znaczenie. Gdynia – społeczność przyjazna demencji”, współorganizowana przez Fundację Hospicyjną oraz Gdyńskie Centrum Zdrowia. Wydarzenie otworzyło nagranie z wystąpieniem Tomasza Augustyniaka, Wiceprezydenta Gdyni, który powitał uczestników i zachęcił do zaangażowania w budowanie lokalnej społeczności wspierającej osoby z demencją i ich bliskich. Znaczenie tego wyzwania podkreśliła również posłanka Wioleta Tomczak, wskazując na rosnącą liczbę osób wymagających wsparcia z powodu chorób otępiennych.

Szeroka reprezentacja i sześć eksperckich wykładów

W konferencji uczestniczyli przedstawiciele wielu sektorów: pomocy społecznej, ochrony zdrowia, służb mundurowych, transportu, edukacji, kultury, samorządu, organizacji pozarządowych oraz duchowieństwa. Goście wysłuchali sześciu wykładów obejmujących kluczowe zagadnienia związane z demencją, wsparciem osób nią dotkniętych oraz rolą otoczenia — zarówno domowego, jak i publicznego.

Część pierwsza – rozumienie demencji i potrzeb osób chorujących

• Marlena Meyer, gerontopedagog, trenerka „Positive Approach to Care” Teepy Snow, opowiedziała o najważniejszych objawach demencji oraz codziennych wyzwaniach, z jakimi mierzą się osoby żyjące z chorobami otępiennymi.
• dr Agnieszka Cieśla, architektka i urbanistka z Politechniki Warszawskiej, omówiła konsekwencje starzenia się społeczeństwa dla kształtowania przestrzeni miejskiej i domowej, zwracając uwagę na potrzebę projektowania przestrzeni przyjaznych demencji.
• Marta Szulc, kierowniczka Centrum Opieki Wytchnieniowej w Gdańsku, zaprezentowała dostępne formy wsparcia, takie jak terapie, opieka wytchnieniowa i rozwiązania wspierające opiekunów rodzinnych.

Część druga – dobre praktyki i inspirujące rozwiązania

• dr Aneta Banek-Tabor, specjalistka z ROPS w Szczecinie, przedstawiła projekty pomocowe i aktywizacyjne realizowane w Polsce i Niemczech.
• dr Barbara Wrona, badaczka i trenerka, przybliżyła działania instytucji kultury — muzeów i bibliotek — które coraz częściej włączają programy dostosowane do potrzeb osób z demencją i ich opiekunów.
• dr Anna Janowicz, pełnomocniczka zarządu Fundacji Hospicyjnej ds. edukacji i rozwoju, omówiła ideę dementia friendly communities oraz przykłady dobrych praktyk z krajów europejskich.

Panel dyskusyjny: Gdynia wobec wyzwań demencji

Po części wykładowej odbył się panel dyskusyjny z udziałem Agnieszki Cieśli, Lilianny Szewczuk (Dyrektorki DPS w Gdyni), ks. Piotra Weigelta (Caritas Archidiecezji Gdańskiej) oraz Leonarda Wawrzyniaka (Straż Miejska w Gdyni). Paneliści odnieśli się do tematu z perspektywy swoich sektorów, podkreślając znaczenie współpracy między instytucjami. W dyskusję aktywnie włączyli się także uczestnicy konferencji.

Zamknięcia wydarzenia dokonała Anna Melki, Dyrektorka Gdyńskiego Centrum Zdrowia. Podziękowała za udział i zachęciła do wspólnego działania na rzecz osób z demencją. Podkreśliła, że Gdynia od lat buduje wizerunek miasta dostępnego i nowoczesnego — a rozwijanie społeczności przyjaznej demencji jest naturalnym krokiem w kierunku realnego wsparcia mieszkańców.

Dlaczego społeczność przyjazna demencji jest tak potrzebna?

Dementia friendly communities funkcjonują już w wielu krajach świata. Ich celem jest odpowiedź na wyzwanie, jakim jest dynamiczny wzrost liczby osób z demencją. Według Instytutu Metryki i Oceny Zdrowia w Polsce żyje ponad 700 tys. osób z chorobami otępiennymi, a do 2050 roku liczba ta może wzrosnąć do ponad 1,7 mln. Większość z nich mieszka w domach, często w poczuciu niezrozumienia i wykluczenia.

Budowanie społeczności przyjaznej demencji oznacza angażowanie wielu grup — od pracowników transportu, po sprzedawców, urzędników, ratowników medycznych, duchownych, policjantów czy pracowników instytucji kultury. Każda z tych osób może pomóc choremu, który czuje się zagubiony, szuka wsparcia, chce bezpiecznie korzystać z miasta lub uczestniczyć w życiu społecznym.